1-3-3. احیاگری دینی در اسلام32
1-3-4. امام محمد غزالی و احیای علوم دین35
1-3-5. فیض کاشانی36
1-3-6. سید جمال اسد آبادی و عصر جدید37
1-3-6-1. دو امتیاز ویژه سید جمال40
1-3-6-2. دردهاى جامعه اسلامی در اندیشه سید جمال42

1-3-6-3. چاره دردها در نگرش سیدجمال42
1-3-7. اقبال لاهوری و احیاءِ تفّکر دینی دراسلام46
1-3-8. تلاش های اولیه برای احیاء و اصلاح اندیشه دینی در ایران48
1-3-9. رویکردهای احیاگرانه آیت الله طالقانی51
1-3-10. استاد مطهری در سلسله محییان52
1-3-10-1. رویکردهای احیاگرانه استاد مطهری53
1-3-10-2. خلاصه عملکردهای احیاگرانه استاد مطهری55
1-3-11. امام خمینی “ره” و شیوه احیای تفکر دینی55
1-3-11-1. علل انحطاط دینی در اندیشه امام خمینی”ره” 56
جمع بندی فصل اول 61

فصل دوم:مبانی معرفت شناختی دینی در اندیشه آیت الله طالقانی62
2 ـ 1 : روش های معرفت شناختی دینی63
مقدمه :63
2 ـ 1 ـ 1 : جایگاه معرفت علمی تجربی ایشان در معرفت دینی63
2-1-1-1. ماهیت مطالعه تجربی دین64
2-1-1-2. ویژگی های معرفتی مطالعه تجربی64
2-1-2. جایگاه روش عقلی ایشان در حوزه معرفت دینی70
2-1-3. جایگاه معرفت شهودی عرفانی ایشان در حوزه معرفت دینی74
2-1-4. جایگاه روش اجتهادی فقاهتی ایشاندر معرفت دینی76
2-1-5. جایگاه روش نقلی تفسیری ایشان در معرفت دینی78
2-1-5-1. ویژگی های تفسیر پرتو از قران79
2-1-6. جایگاه روش تاریخی تطبیقی ایشان در حوزه معرفت دینی79
2-2. بررسی با رویکرد رابطه شناختی در اندیشه آیت الله طالقانی 82
2-2-1. دین و سیاست82
2-2-2. دین و اقتصاد85
2-2-3. دین و اخلاق89
2-3. آسیب شناختی معرفت دینی دراندیشه آیت الله طالقانی91
جمع بندی فصل دوم:98
فصل سوم:مبانی معرفت شناختی دینی در اندیشه استاد مطهری99
3-1. بررسی با رویکرد روش های معرفت شناختی100
3-1-1. جایگاه معرفت علمی تجربی استاد در معرفت شناختی دینی100
3-1-2. روش معرفت عقلی فلسفی استاد در حوزه معرفت دینی105
3-1-2-1. عقل در نگاه استاد مطهری :106
3-1-2-2. رابطه عقل و دین در نگاه استاد مطهری107
3-1-2-3. اصالت معرفت‏ عقلى‏ در اسلام‏109
3-1-3. جایگاه معرفت شهودی عرفانی استاد در حوزه معرفت دینی111
3-1-3-1. نسبت عرفان با اسلام در اندیشه استاد مطهری114
3-1-4. جایگاه روش اجتهادی فقهی استاد در حوزه معرفت دینی115

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

3-1-4-1. اجتهادِ ممنوع‏116
3-1-4-2. اجتهادِ مشروع‏117
3-1-5. جایگاه روش نقلی روایی استاد در معرفت دینی120
3-1-5-1. ویژگی های روش تفسیری استاد مطهری 121
3-1-6. جایگاه روش تاریخی تطبیقی استاد در معرفت شناختی دینی123
3-2. بررسی مبانی استاد با رویکرد رابطه شناختی126
3-2-1. دین و سیاست126
3-2-1-1. نوع رابطه دین و سیاست از دیدگاه استاد مطهری127
3-2-1-2. الگوی حکومتی استاد مطهری130
3-2-2. دین و اقتصاد131
3-2-2-1. ویژگی های نظام اقتصاد اسلامی در اندیشه استاد مطهری134
3-2-2-2. اهداف نظام اقتصادی134
3-2-3. دین و اخلاق134
3-2-3-1. تعریف فعل اخلاقی135
3-2-3-2. دین ، تنها ضامن اجرای اخلاق137
3-3. آسیب شناختی معرفت دینی در اندیشه استاد مطهری 138
جمع بندی فصل سوم :142
فصل چهارم : بررسی تطبیقی در مبانی معرفتی دو متفکّر143
4-1. تشابه های دو اندیشه :144
4-1-1. تفکر احیا گرایانه144
4-1-2. انقلاب محوری146
4-1-2-1. نقش آیت الله طالقانی در تثبیت نظام جمهوری اسلامی146
4-1-3. قرآن و سنت مداری148
4-1-4. ضد سکولاریستی بودن ( مخالف جدا انگاری دین و دنیا )149
4-1-5. زمان گروی و تحجّر ستیزی در حوزه معرفت دینی150
4-2. تمایز های دو اندیشه 153
4-2-1. تمایز در مبانی روش شناختی153
4-2-2. تمایز در مبانی آسیب شناختی156
خلاصه پایان نامه157
نتیجه گیری از موضوع بحث158
فهرست منابع :160

مقدمه و طرح تحقیق

1. تبیین موضوع و بیان قلمرو آن
قصه پر غصه ی ” مهجوریت قرآن ” و دوری امّت اسلام از تعالیم حیات بخش آن ، حکایت تلخی است از هشدار های مکرّر پیامبر گرامی اسلام “صلی الله علیه وآله وسلّم” و ناشنیدن بسیاری از مسلمانان در طیّ تاریخ و گرفتار آمدن امّت اسلام در گرفتاری ها و سختی های سیاسی ، اجتماعی و دینی . از این رو ، شاه بیت ندای رهایی بخش تمامی صالحان و مصلحان از پیشوایان معصوم “علیه السلام” گرفته تا عالمان و پویندگان حقیقی راهشان ،چنگ زدن به ریسمان محکم الاهی و گرد آمدن بر محور تعالیم زندگی ساز آن بوده است
خود آگاهی و نهضت بیداری در جهان اسلام در سده چهاردهم هجری قمری ، با طرح بازگشت به قرآن از سوی مصلحانی چون سید جمال الدین اسد آبادی از این منطقه آغاز شد . این صداها به گوش ایرانیان رسید و نوشته هایی از این دست به ویژه سخنان شخصیتی آشنا چون سید جمال الدین اسد آبادی و شاگردش محمد عبده در تفسیر المنار ، درمیان خواهان این جریان دست به دست می شد.
از سوی دیگر در ایران، کمونیسم و سوسیالیسم با تعرّض به آموزه های اسلامی و نقد وضعیت مسلمانان، زمینه جوانان را به اردوگاهی غیر دین سوق داده بود. سوسیالیسم که ادعای مساوات و دعوت به جمع گرایی، یا تعدیل بین منافع جمع و فرد، و کنترل دولت و توزیع عادلانه ثروت را مطرح کرده بود، زمینه کافی در بی اعتبار کردن اندیشه اسلامی را در نسل جدید و دانش آموخته دانشگاهی فراهم ساخته بود . از دیگر سو ، مشکلات اجتماعی و اقتصادی که گریبان کشور را گرفته بود ، به این شرائط افزوده بود ، و بستر بهتری برای پذیرش و رشد آن ادعاها و گرایش به این مکتب فراهم می ساخت . شعار های پر طمطراق رفع تضاد طبقاتی، با طرفداری از عدالت و اصلاح اجتماعی و همراه با دعوت به ستیزی آشتی ناپذیر با امپریالیسم ، شعارهای کوچکی نبود که بتوان حریف را از میدان بیرون برد و بیم آن می رفت که دامنه آن گسترش یابد و به اقشار و توده های مردم ، و به ویژه تحصیل کرده که با فقدان متون دینی مناسب و روحانیون مواجه بود ، آگاه ، و در معرض این هجوم قرار داشت ؛ و با آرمان ها و اندیشه های عدالت جویانه و مبارزه با رویارویی با وضع موجود به صحنه آمده بود تا آن را اصلاح کند ، و آن ها را به خود جذب نماید .
نکته دیگر، رشد برق آسای دانش تجربی و کشف راز و رمز طبیعت و چگونگی به خدمت گرفتن آن در آسایش انسان و رواج دموکراسی و آزادی ، جذّابیتی را ایجاد کرد و در میان نسل جدید این پرسش را به وجود آورد که با این همه پیشرفت و پاسخ به سوالات مجهول انسان ، دست یافتن به رفاه و امکانات و تسهیل در زندگی ، دیگر چه نیازی به دین و معنویت است ، دین چه نیازی از جامعه را پوشش می دهد که باید به آن اقبال نشان داد ؟
بدون شک برخوردهای تکفیرگرایانه و سلبی جریان سنّتی و طرح بدبینی و توطئه، پاسخ گوی این پرسش ها و شبهه ها نبود . متفکران و نو اندیشان اسلامی با دو مشکل مواجه بودند : از سویی سنّت گرایان هرگونه اندیشه اصلاحی را بر نمی تابیدند و حتی با خرافات و صورت سازی های دینی به گونه ای تقدیس آمیز و تردید ناپذیر برخورد می کردند و عطش دینی را که پس از استبداد رضاخانی به وجود آمده بود، در جهت درست سوق نمی داند، و از سویی دیگر ، روشنفکران غیر دینی ، تنها راه حلّ مشکلات ملت های شرق را کنار گذاردن دین می دانستند، و از این فرصت برای تحقیر دین و آموزهایش استفاده می بردند . و ابواب مختلف دین را در معرض تهاجم قرار داده و جوانان بسیاری را به سوی خود جذب می کردند . در این شرایط ، بهترین منبع اصلاح در نگرش ، و نشان دادن پویایی دین و ظرفیت پذیری، این کتاب وحی و منبع مورد قبول همه مسلمانان بود ، و همین هم موجب پاسخ گویی و کشانده شدن متفکران اسلامی به مباحث اجتماعی و اقتصادی در حوزه تفسیر شد .
اهمیت آشنایی با دین شناسان جریان احیایی که از سید جمال آغاز می شود و به امام خمینی “ره” و علامه طباطبایی”ره” و استاد مطهری ختم می شود بر کسی پوشیده نیست . مرحوم آیت الله طالقانی از بزرگانی است که ناشناخته مانده که از پدران انقلاب اسلامی به شمار می رود . از سوی دیگر مقایسه معرفت دینی ایشان با استاد مطهری که هر دو در یک عصر زندگی می کردند درس آموز است .
مرحوم طالقانی مانند استاد مطهری اهل فلسفه و عرفان نیست ولی قرآن مدار و نهج البلاغه محور بوده و حرکت انقلابی خویش را بر این محور استوار ساخته، ایشان اهل مبارزه و حماسه و عدالت گرا است در واقع بیشتر در جنبه ی سیاسی و اجتماعی فعالیت داشته و حتی تفسیر پرتو از قرآن ایشان نیز غالب رویکرد اجتماعی به خود گرفته است .
آیت الله طالقانی یکی از پیشگامان نهضت احیاگری و اصلاح دینی و از پیشگامان بازگشت به قرآن و از مروّجان تفسیر اجتماعی در ایران است . وی اندیشه اصلاحی خود را با قران آغاز کرد و گسترش پیامهای دینی و سیاسی خود را با تعلیمات اجتماعی قران عملی می دید . روش او موجی در میان نو اندیشان دینی افکند و درس ها و نوشته هایش درس آموز مصلحان و مبارزان فراوانی شد که براساس این شیوه به دنبال عرضه قران و ارائه آگاهی دینی و معنوی از بُعد اجتماعی بودند .
ایشان نخستین مفسّر فارسی نویسی است که با اهداف و نگاه جدید اجتماعی، نه از موضع تکلیف مدارانه فردی ، که از موضع آگاهی بخش و تحوّل آفرین، به آموزه های قران روی آورد و در پی ارائه پیامهای حیات بخش قرآن بر آمد و فصل جدیدی در دانش تفسیر برای نو اندیشان ایرانی باز کرد .
محورهای مهم آیتالله طالقانی از موضع اصلاحی و دگرگون کردن نگرشِ جامعه به قرآن و آموزهای قرآنی آن است که از سویی هویت بخشی دیگری به جامعه اسلامی بدهد، و از سویی سطح آگاهی جامعه را به وظایف دینی افزایش دهد . لازمه این هدف ، آن است که مسائل دینی را عینی کند و ارزشها، با آموزههای قرآنی تطابق پیدا کند و با ظرفیت اجتماعی و نیاز های انسان معاصر سنجیده شود.
البته نکته قابل توجه اینکه خلأ های موجود در فضای جامعه آیت الله طالقانی را از حیث ارائه ایدئولوژیک دین اسلام و و تبیین آسیب های تئوریک و نظری بنیادین دین و مبارزه با افکار و جریانات التقاطی را شهید استاد مطهری پر می کرد.
2. اهمیت موضوع
مبانی معرفت دینی یکی از مباحث مهم عصرما هست. به ویژه بررسی مبانی معرفتی چهره های ناشناخته ای چون آیت الله طالقانی که تقریبا یک قرن در حوزه معرفت دینی قلم زده و در مقام عمل نیز یکی از پایه گذاران انقلاب اسلامی در کنار امام خمینی “ره” به شمار می رود، از اهمیت بیشتری برخوردار است.
این پایان نامه در صدد است تا مبانی معرفت دینی مرحوم طالقانی را با مبانی استاد مطهری مقایسه کند و ابعاد ناشناخته فکری ایشان را معرفی کند.
3.اهداف تحقیق
یکی از مهم ترین اهداف این پایان نامه ،تبیین مبانی و اصول و روش های معرفت شناختی دین ، خصوصا بررسی اندیشه آیت الله طالقانی و استاد مطهری و مقایسه تطبیقی آن ها بوده و در راستای احیاگری معرفت دینی دنبال ارائه راهکار ها و روش های کارساز در عرصه احیاگری دینی هستیم.
4. پرسشهای پژوهش
سوال اصلی :
1. مبانی معرفت شناختی دین از دیدگاه آیت الله طالقانی برچه اصول وروش هایی مبتنی است ؟
2. مبانی معرفت شناختی آیت الله طالقانی با اندیشه ها و مبانی استاد مطهری چه تمایز ها و اشتراکاتی دارد ؟
سوال های فرعی :
3. علل انحطاط و آسیب شناختی دین در اندیشه آیت الله طالقانی و استاد مطهری چه بوده و درمان این آسیب ها را چگونه تبیین کرده اند؟

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

  • 1

پاسخ دهید